اموزش کنکور هنر 2

*قوانین اولیه ی حفظ تداوم در تدوین

نکته بسیار مهمی که همواره مونتور فیلم در نظر دارد و می کوشد تا به آن دست یابد،ایجاد احساس تداوم در بین تصاویر متعددی است که در کنار هم قرار می گیرند.این مسئله خصوصآ در مورد فیلم های داستانی دارای اهمیت بسیار است و اطلاع از آنها برای مونتور نیز ضروری است،تا بتواند در موقع تدوین،استفاده صحیح را از پلان هایی که فیلم برداری شده اند،بعمل آورد.

1-اندازه ی نما:هنگامی که دو پلان از موضوعی واحد قرار است به هم پیوند شوند،اصلی که باید در نظر گرفته شود این است که این دو پلان از لحاظ اندازه نما،دارای تفاوت مشهودی باشند.منظور از اندازه نمای مشابه از یک شخص وجود داشته باشد،مثلآ هر دو پلان،چهره شخص از نشانه به بالا فیلم برداری شده باشد و این اندازه نما در هیچیک تغییری نکرده باشد،هنگامی که کات صورت می گیرد،به شکل یک پرش ناگهانی دیده می شود،چرا که موضوع پلان تغییر حالت و یا وضعیت داده است،ولی اندازه تصویر هیچ فرقی نکرده است.در نتیجه بهنگام کات دیده می شود در تصویری به اندازه ثابت،ناگهان چیزهایی تغییر می کنند و نوعی پرش تصویری احساس می شود.

2-تغییر زاویه ی دوربین:زاویه دید دوربین نسبت به موضوع باید در دو پلان،حداقل45 درجه تغییر کرده باشد.اگر اصل تغییر زاویه ی بین دو پلان رعایت نشود و هر دو با یک زاویه ی ثابت،هر چند با دو اندازه نمای متفاوت،فیلم برداری شوند به هنگام کات بنظر می رسد پلان اول از روبرو موضوع فیلم برداری شده است،پلان دوم بهتر است از 45درجه  به سمت راست یا چپ فیلم برداری شود.حال اگر در این نوع اختلاف،بین دو پلانی که دارای یک موضوع واحدند،وجود داشته باشد،کات کردن آنها با هم بسیار راحت است و از نظر ایجاد حس تداوم نیز با مشکل مواجه نخواهد بود.

3-حفظ تداوم رنگ و نور:از آنجا که پلان های متعدد یک فیلم،علیرغم موضوع پیوسته شان،جداگانه و در زمان های مختلف فیلم برداری می شوند و به دلیل متفاوت ممکن است شرایط نوری و رنگی آنها نسبت به هم تغییر کند.مثلآ ممکن است یک پلان پیش از ظهر فیلم برداری شود و پلان دوم بعد از ظهر.در نتیجه جهت تابش نور در پلان کاملآ متضاد خواهد بود.حفظ تداوم رنگ و نور تصاویر متعدد فیلم،یک شرط ضروری برای ایجاد حس تداوم در فیلم است.عوامل مختلفی باعث ار بین رفتن تداوم و یکسانی رنگ و نور پلان ها می شوند.یکی از آن عوامل،تغییر نوع فیلم خامی است که برای فیلم برداری بکار می رود.هر فیلم خامی یک نوع مایه ی رنگی و کیفیت تصویری خاص خود دارد.اگر یک پلان با یک نوع فیلم خام و پلان دیگر با فیلم خام دیگری تهیه شده باشد،احتمال اینکه رنگ و نور تصاویر دارای تداوم نباشد،بسیار است.عامل دیگر،شیوه نورپردازی است.همانگونه که درباره جهت تابش نور خورشید توضیح داده شد،ممکن است در صحنه هایی که داخل فضای بسته اتفاق می افتد و دارای نورپردازی کنترل شده هستند،به اشتباه تداوم شیوه پردازی بهم بخورد و در فاصله ی بین فیلم برداری دو پلان بسیاری چیزها تغییر کند.به این ترتیب جهت سایه ها و یا مقدار تیره روشنائی هایی که تصویر را تشکیل می دهند،تغییر خواهد کرد.رنگ و نور فیلم در لابراتور«اتالوناژ»اصلاح می شود.

4-حفظ تداوم حرکتی:حفظ راکورد صحنه:نکته ی دیگری که عدم رعایت آن،حس تداوم تصویری فیلم را بهم می زند،حفظ روابط اشیاء دکور و عوامل صحنه مثل بازیگران،سیاهی لشکر و غیره است.در این مورد هم به دلیل منقطع بودن فیلم برداری فیلم،به شکل های مختلف ممکن است جای اشیاء یا حالت بازیگران،لباس ها و گریم آنها و چیزهایی از این قبیل،در فاصله ی فیلم برداری بهم بخورد.این تغییرات در موقع ساختن فیلم چندان مشهود نخواهد بود،ولی به هنگام تدوین،وقتی که پلان ها بدنبال هم می آیند،بطرزی  عیان خودنمایی خواهند کرد.حفظ تداوم حرکتی این قبیل موارد،جزو مسئولیت های «منشی صحنه»فیلم است.او باید همواره با دقت مواظب وضعیت جزئیات صحنه باشد و همه چیز را بطور مداوم کنترل کند.. اگر این کار انجام نشود،تدوین فیلم با مشکل مواجه خواهد شد.

5-حفظ تداوم صدا و تصویر:یکی از راه های ایجاد حس تداوم که اختصاصآ به مونتور فیلم مربوط می شود،اعمال ترفندی بر روی صدای فیلم است.اگر بخشی از صدای پلان اول،مثلآ بخش انتهایی جملاتی که بازیگری در پلان اول می گوید،بعد از کات شدن به پلان دوم همچنان ادامه یابد،یعنی انتهای صدای پلان اول روی تصویر پلان دوم شنیده شود،احساس تداوم،بیشتر القاء می شود.حال آنکه اگر جمله پلان اول پایان یابد،در لحظه سکوت کات انجام شود و سپس جمله پلان دوم آغاز را درک می کند،ولی تاثیر کمتری از لحاظ تداوم،به او منتقل می شود.این عمل «اورلپ»کردن صدا گویند.یعنی ادامه دادن صدای پلان اول تا روی پلان بعدی.

6-رعایت خط فرضی:اصلی که توجه به آن دارای اهمیت خاصی است،اصل رعایت «خط فرضی»است.می توان بین دو موضوعی که در کنار یا روبروی هم در تصویر دیده می شوند یک خط فرضی در نظر گرفت.اگر دوربین برای فیلم برداری از تصویر دوم،از این خط عبور کند و به طرف دیگر دو موضوع برود،مسلمآ جای قرارگیری آنها روی صفحه تصویر با هم عوض خواهد شد،سپس مونتور نمی تواند دو پلانی را که اختلاف زاویه دوربین در آنها،در حد عبور از خط فرضی باشد به هم کات کند.چرا که ناگهان دیده می شود که جای اشیاء یا جهت نگاه آدم ها کاملآ معکوس شده است و اگر مونتور چنین کند،تمامی درک بیننده از مکان و تداوم فیلم بهم می ریزد.باید دانست رعایت خط فرضی بین دو پلان پشت هم،موضوعی است که کارگردان باید به هنگام فیلم برداری به آن توجه کند.اینکار توسط منشی صحنه یادآوری و انجام می شود.

7-برش روی حرکت:گفتیم که مچ کات به پیوند دو پلان گفته می شود که موضوع تصویری مشترکی داشته باشند.نوع خاصی از مچ کات وجود دارد که «برش تطبیقی» یا «برش روی حرکت»نامیده می شود.این نوع مچ کات هنگامی امکان پذیر است که موضوع فیلم در حال حرکت باشد و درست در نیمه ی حرکت او پلان عوض می شود.برای این منظور به هنگام فیلم برداری پلان اول،انتهای حرکت موضوع را کمی بیشتر از آنچه در این پلان مورد نیاز است،فیلم برداری می کنند.در ابتدای پلان دوم نیز بقیه ی حرکت را کمی قبل تر از آن جایی که در این پلان لازم است آغاز می کنند.به عبارت دیگر یک قسمت از حرکت است که در انتهای پلان اول و ابتدای پلان دوم تکرار شده است.مثلآ در پلان اول می بینیم که شخص حرف هایش را می زند و بعد،از روی صندلی بلند می شود و بطرفی می رود.در پلان دوم،که دارای تغییر زاویه و تغییر اندازه نما است،می بینیم که شخص از روی صندلی بلند می شود و پس از خداحافظی،از درب اطاق خارج می شود.حال مونتور با در اختیار داشتن این پلان،به راحتی می تواند بهترین نقطه ی برش را در بین حرکت بلند شدن از روی صندلی پیدا کند و بیننده چون بیشتر حواسش به حرکت بلند شدن از روی صندلی است،کمتر کات تصویر تصویر را احساس می کند و به این ترتیب احساس تداوم ایجاد می شود.